است ، و بالعكس در « المآثر » در مدايح او افراط نموده و مرقومات « الروضة » و « روضات » را كه اصح بواقع مىنمايد از اغلاط نوشته . و بالاخره وى « تعليقه‌ئى بر قواعد علامه » تأليف نموده . و در اواخر اين سال ، چنان‌كه در « روضات » و جلد اول « سفينة البحار » در مادهء ( أسد ) آورده‌اند ؛ وفات كرده و قبرش در بروجرد معروف است . و تاريخ وفات او را در جلد قاجاريه « ناسخ » و جلد دويم « مرآة البلدان » و جلد سيم « منتظم ناصرى » و « المآثر » در سنه 1271 نوشته‌اند « 1 » . و به‌هرحال ، وى فرزندان چندى داشته : اول و دويم حاجى ميرزا داود و حاجى ميرزا ضياء الدّين كه اين دو نفر از يك مادر و در « المآثر : 173 » عنوانى دارند ، و حاج ميرزا داود ( بنا بر آنچه آقاى ساعدى در نامه‌ئى كه در 3 ذىالحجه 1373 به اين فقير نوشته فرموده ) شاگرد شيخ انصارى بوده و « شرحى بر قضاء شرايع » دارد كه در سنه 1260 از تأليف آن فارغ شده و آنجا در اول آن شرح اجازه‌اى كه از شيخ دارد ذكر كرده و نسخه خطى اين شرح جزو كتب خطى آقا شيخ حسين پدر آقاى ساعدى مرقوم موجود است . سيم و چهارم حاجى ميرزا عسكرى و ميرزا محمد مهدى ، و اين دو نفر هم از يك مادرند . پنجم آقا جمال الدّين محمد ، وفاتش سنه 1302 ، و فرزند او آقا نجم الدّين على اكبر است . ششم آقا فخر الدّين محمد ، و فرزند او آقا اسماعيل است كه شعر مىگفت و تخلص نافذ مىنمود و در ( 1335 ) بيايد .

--> ( 1 ) آخرين و بهترين كوششى كه در نگارش شرح حال صاحب ترجمه و خاندانش به عمل آمده است بقلم عالم فاضل محقق متتبع حاج شيخ غلامرضا مولانا ، بروجردى در جلد دوم كتاب نفيس « تاريخ بروجرد : 318 - 344 » مىباشد . جزاه اللّه تعالى خيرا . در آنجا عبارت سنگ قبر را كه نقل فرموده حاكى از آنست كه وى در دهه سوم محرم 1271 وفات يافته است ، و اللّه العالم . م .